تحقیق علمی –109- فول تکست

کسب مجموعه توانایی ها در بیماران مزمن می باشد که سبب مشارکت فعالانه و کنترل عوامل دخیل در بیماری می گردد و شامل :
- خودکنترلی علائم و فرایند فیزیولوژیک بیماری
- تصمیم گیری ، مدیریت بیماری و عوارض آن( از طریق خودکنترلی) میباشد(۴۸).
تعریف عملیاتی: خودمدیریتی
منظور از برنامه خودمدیریتی در برگیرنده آموزش نظری و عملی در حوزه خودمدیریتی بیماران مبتلا به استئوآرتریت زانو به روش گروهی است که در طی 4 جلسه به صورت یک روز در هفته و هر جلسه به مدت ۷۰ دقیقه بصورت نظری و عملی ارائه شده و بیمار به مدت یک ماه آنرا اجراء و توسط محقق انجام آن بصورت تلفنی در منزل پیگیری میشود. آموزش شامل موارد زیر است:
1-توضیحات به زبان ساده در مورد بیماری
2- آموزش روشهای کنترل درد که شامل (استراحت دادن به زانو، استفاده از کمپرس آب گرم ،بالا نگه داشتن زانو، کاهش فعالیتهای سنگین)
3 - اصلاح روش زندگی: مانند (نشستن بر روی صندلی ، استفاده از عصا ، استفاده از تخت خواب بجای تشک بر روی زمین - استفاده از دستشویی به شکل صندلی )
4 - آموزش در مورد فواید ورزش و شیوه انجام تمرینات ورزشی مانند: (پیاده روی، تمرینات ورزشی برای تقویت عضلات زانو)
5 - آموزش رژیم غذایی مخصوص بیماری استئوآرتریت (استفاده از میوه و سبزیجات تازه،مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین سی ، ویتامین دی و کلسیم ، مصرف مواد غذایی حاوی امگا۳ ، سویا، روغن زیتون ،زنجبیل ، ،مصرف آب کافی- نوشیدن چای سبز )
تعریف نظری: درد زانو
درد یک احساس ذهنی است که در اثر محرکهای مضر در طبیعت ایجاد می شود و یکی از عمومی ترین علائم ناراحتی در افراد است و به عبارتی دیگر درد تجربه ای است احساسی و عاطفی که با آسیب های شدید بافتی و روانی توام است یا بر حسب چنین نیازی ارزیابی می گردد(۴۹).
تعریف عملیاتی: درد زانو
منظور از درد در این پژوهش امتیازی هست که از طریق بررسی با ابزار ارزیابی درد زانو در سالمندان کسب میکند. برای بررسی شدت درد از مقیاس آنالوگ دیداری درد استفاده می شود.بدین ترتیب که از بیماران خواسته میشود که به شدت درد زانو خود طبق خط کش مدرجی که از صفر تا ده درجه بندی شده نمره دهد.عدد صفر هیچگونه دردی را نشان نمی دهد، عدد ۱ تا ۳ درد خفیف ، عدد ۴ تا ۶ درد متوسط و و عدد ۷ تا ۱۰ درد شدید را بیان می کند.
تعریف نظری: خودکارآمدی مراقبت از خود
خودکارآمدی مراقبت از خود به معنی قضاوت فرددر مورد توانایی هایش برای انجام یک عمل میباشد(۴۰).
تعریف عملیاتی: خودکارآمدی مراقبت از خود
منظور از خودکارآمدی مراقبت از خود میزان نمره ای است که شرکت کنندگان از پرسشنامه خودکارآمدی بیماران مبتلا به استئوآرتریت که بر اساس پرسشنامه خودکارآمدی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید طراحی گردیده است،دریافت می کنند و کسب نمره بیشتر موید خودکارآمدی بیشتر بیماران است (۴۸).
تعریف نظری: عملکرد
توانایی انجام یک نتیجه یا قابلیت ایجاد آن را عملکرد گویند که قابل اندازه گیری به وسیله یک عدد یا یک ابزار می باشد(۵۰).
تعریف عملیاتی: عملکرد
منظور از عملکرد میزان نمره ای است که شرکت کنندگان از پرسشنامه عملکرد بیماران مبتلا به آرتریت، دریافت می کنند و کسب نمره بیشتر موید عملکرد بالای بیماران است (۵۱).
۱-۹. محدودیتهای پژوهش:
۱- تفاوتهای فردی در پاسخ دادن به سوالات پرسشنامه .
۲- توانایی های ذاتی افراد در پاسخ به مراقبتهای درمانی متفاوت بوده و این امر می تواند بر نتایج تحقیق تاثیر گذار باشد که کنترل آن از عهده محقق خارج است .
۳-حمایت های روانی و انجام مراقبتها توسط اعضای خانواده در مورد هر بیمار کاملا فردی و متفاوت می باشد و این مورد میتواند بر نتایج تحقیق تاثیر گذار باشد، که کنترل آن از عهده محقق خارج میباشد.
۴- شرایط محیط زندگی بر روی اجرای مداخلات در منزل موثر بود و همگون سازی آن برای محقق غیرممکن بود.
158940543243500
1755140272415فصل دوم
چهارچوب پنداشتی
مروری بر مطالعات
00فصل دوم
چهارچوب پنداشتی
مروری بر مطالعات

۲-۱ .چهارچوب پنداشتی:
چهارچوب پنداشتی این پژوهش بر اساس مفاهیم : بیماری استوآرتریت زانو‍‍، سالمندان، خودمدیریتی ، دردزانو ، خودکارآمدی مراقبت از خود ، عملکرد وابسته به زانو بنا شده است.
استوآرتریت :
استوآرتریت شایعترین بیماری مفاصل در سراسر دنیا و درگیری زانو شایعتر از بقیه مفاصل است.این بیماری بیشتر در افراد مسن دیده می شود. در برخی جوامع از جمله ایران ، به علت عادات خاص که سبب فشار بیشتر به مفصل زانو میشود، استوآرتریت زانو شایعتر بوده و در سنین پایین تر تظاهر می کند. تعداد زیادی از مراجعین به درمانگاه ها یا مطب پزشکان را بیماران با درد زانو تشکیل می دهند که رادیوگرافی انجام شده از آنها یا طبیعی است و یا تغییرات دژنراتیو را نشان می دهد. استوآرتریت (آرتریت دژنراتیو ، آرتروز ) بیماری پیشرونده ای است که مفاصل سینویال را مبتلا می کند . اکثر بیماران ، سن بالای ۶۵ سال دارند و در زنها شایعتر است (۵۲).
انواع استوآرتریت :
نوع اولیه ( ایدیوپاتیک ) : که در آن هیچ بیماری زمینه ای که در ایجاد بیماری نقش داشته باشد ، یافت نمی شود. درگیری مفاصل متعدد بوده و معمولا سیر آهسته تری دارد و پیش آگهی آن بهتر است.
نوع ثانویه : وقتی که یک فاکتور مستعد کننده زمینه ای به صورت موضعی یا عمومی در ایجاد بیماری نقش داشته باشد. درگیری تک مفصلی دارد .عوامل مستعد کننده در ایجاد بیماری شامل : علل متابولیک (دیابت) علل آناتومیک (تغییر شکل مفاصل )،علل تروماتیک ( شکستگی ، دررفتگی ،ضایعه رباط ) و علل التهابی ( آرتریت روماتویید ، آرتریت چرکی ) می باشند(۵۳). با پیشرفت پاتولوژی تدریجا علایم رادیولوژی ظاهر می شود. سیر بیماری آهسته است و معمولا چندین سال طول می کشد. در این مدت بیمار حملات چند روزه تا چند ماهه بروز علایم دارد و ارتباط مستقیمی بین علایم بالینی و رادیوگرافی وجود ندارد(۵۴).
استوآرتریت زانو :
زانو شایعترین مفصل درگیر در بدن می باشد . از نظر تشریحی، زانو به سه قسمت جداگانه تقسیم می شود که شامل تیبیوفمورال داخلی ، تیبیوفمورال خارجی و پاتلوفمورال است . درگیری قسمت داخلی و پاتلوفمورال به صورت جداگانه و یا توام شایعتر است . در زانوی طبیعی محور وزن بدن از مرکز مفصل تیبیوفمورال میگذرد اما در ضمن فعالیت که ۲-۳ برابر وزن بدن از زانو عبور میکند قسمت داخلی زانو بیشترین فشار را تحمل می کند و در خم شدن زانو فشار پاتلوفمورال به ۷-۸ برابر وزن بدن می رسد که دلیل گرفتاری بیشتر این دو قسمت از زانو در استئوآرتریت می باشد(۵۵).

بیماران مبتلا به استوآرتریت زانو در دو گروه قرار میگیرند :
جوانها ، درگیری یک زانو که به دلیل صدمات قبلی یا اعمال جراحی است.
افراد میانسال و مسن ، اغلب چاق و اکثرا زنها که درگیری قرینه مفاصل دیگر مثل دست دارند(۵۶).
عوامل مستعدکننده :
عواملی نظیر سن و جنس ، سابقه فامیلی ، چاقی ، استوپروز ،ضربه، فعالیت ها و مشاغل مختلف شانس استئوآرتریت را زیاد میکند .علاوه بر چاقی که عامل مستعدکننده در هر سه قسمت زانو است عوامل خطرآفرین دیگری هم وجود دارند. تغییرات جزیی در شکل مفصل ، ضایعه رباطها با تغییر مسیر انتقال وزن یا سطح تماس سبب بروز استوآرتریت زانو می شود .در مطالعات جدید اهمیت عوامل ژنتیکی و شغلی بررسی شده است . دو زانو نشستن در وضعیتی که وزن بدن روی زانو است عامل مستعدکننده درگیری مفصل تیبیوفمورال است . راه رفتن با کفش پاشنه بلند در خانمها سبب افزایش فشار مفصل پاتلوفمورال و قسمت داخلی زانو می شود. از این رو ممکن است زانو را مستعد استوآرتریت کند . درمان با استروژن بعد از سن ۵۰ سالگی عامل خطرساز نسبی است و سیگار کشیدن شانس ابتلا را کاهش می دهد(۵۷).
علایم بالینی :
تظاهرات بالینی عمده ی استئوآرتریت شامل درد و خشکی مفاصل و اختلال عملکرد می باشد. علل ایجاد درد شامل: التهاب غشای سینوویال، کشیدگی کپسول مفصل و تحریک پایانه عصبی می باشد. خشکی مفصل که بیشتر در هنگام صبح و پس از بیدارشدن وجود دارد، معمولا کمتر از ۳۰ دقیقه طول میکشد و با تحرک مفاصل ، کاهش می یابد.اختلال عملکرد به علت درد در هنگام حرکت و محدودیت تحرک ناشی از تغییرات ساختمانی در مفاصل، روی می دهد(۵۸).
معیارهای تشخیص استوآرتریت زانو
درصورتی که بیمار شرایط زیر را داشت می توان تشخیص استوآرتریت را مطرح کرد و در سایر موارد بایستی خیلی با احتیاط سایر علل درد زانو را بررسی نمود:
درد زانو در اکثر روزهای یک ماه قبل با علایم رادیولوژی
درغیاب علایم رادیولوژی‌، درد زانو در اکثر روزهای یک ماه قبل، با خشکی صبحگاهی کمتر از نیم ساعت و کریپتاسیون در حرکات فعال مفصل در سن بالای ۴۰ سال یا وجود علایم اختصاصی استوآرتریت در آزمایش مایع مفصلی در سن زیر ۴۰ سال (۵۹).
درمان بیماری:
اگرچه هیچ درمانی روند تخریب مفصل را متوقف نمی کند اما بعضی روش های پیشگیری در صورتی که به موقع در ابتدای سیر بیماری از آنها استفاده شود، می تواند سیر پیشرفت بیماری راآهسته سازند. روش های درمان محافظه کارانه عبارتند از : آموزش به بیمار ، استفاده از حرارت ، کاهش وزن ، استراحت دادن به مفصل و اجتناب از استفاده بیش از حد از مفصل ،استفاده از وسایل ارتوپدی به منظور حمایت از مفصل دچار التهاب(آتل، چوب دستی) و تمرینات ورزشی. افراد مبتلا به استوآرتریت اغلب از انواع روش های درمانی تکمیلی و جایگزین استفاده می کنند. این روشها شامل مکمل های تغذیه ای و گیاهی ، رژیم های خاص غذایی، طب سوزنی ، دست بند مسی و یا مشارکت در تای چی می باشد(۶۰).
سالمندی
پدیده سالمندی روندی طبیعی است که از زمان حیات جنین شروع و تا زمان مرگ ادامه می یابد .سالمندی از بعد زیست شناسی، مرحله ای است طبیعی و پیش پایانی در ادامه روند تولد تا مرگ و از بعد اجتماعی، دورانی از زندگی است که شخص قادر به ادامه زندگی خود بطور مستقل نیست و محتاج به کمک دیگران می باشد .از بعد جسمی، روندی طبیعی به سمت افت عملکردبعضی از بافت ها و نیز می توان سن روانی را در نظرگرفت(۶۱).سالمندی ، به تغییرات فیزیولوژیک طبیعی و پیشرونده غیرقابل برگشت اطلاق می شودکه در طول زندگی هر فرد رخ می دهد.اگرچه این فراینددر همه افراد اتفاق می افتد ولی اغلب با تغییرات مشخص در سلامت و نیازهای تغذیه ای همراه است .با افزایش سن ، به تدریج کنش های زیست شناختی کاهش می یابد(۶۲).طبق گزارش سازمان ملل متحد در سال ۱۹۵۰ تقریبا ۲۰۰ میلیون سالمند در سراسر جهان وجود داشته است ،که در سال ۱۹۷۵ این میزان به ۳۵۰ میلیون نفر رسیده است .تخمین زده میشود که این رقم تا سال ۲۰۲۵ ، از مرز یک میلیارد و یکصد میلیون نفر تجاوز خواهد کرد ،که افزایشی معادل ۲۲/۴ درصد است (۶۳).افزایش نسبت سالمندی در کشور ما از سال ۱۴۲۰به بعد خودنمایی خواهد کرد.تخمین زده شده است که جمعیت بالای ۶۰ سال کشور در این زمان به ۸/۵ میلیون نفر خواهد رسید . درصد ناتوانی سالمندان با افزایش سن رشد می کند، بطوری که سالمندان بالای ۷۵ سال از نظر جسمی ، شکننده بوده و انواع مختلفی از ناتوانی های جسمی-روانی را تجربه می کنند.آنها قادر به زندگی مستقل نبوده و نیازمند مراقبت جامع و مستمر می باشند(۶۴).تغییر الگوی اپیدمیولوژیک بیماری ها در سنین میانسالی و سالمندی و گرایش به سوی بیماریهای مزمن از یک سو و مواجه شدن با سالمندانی که سالم هستند ، ولی نیازمند حمایتهای بهداشتی میباشند از سوی دیگر، مداخله ای جدی را می طلبد. بر این اساس به همان اندازه که جمعیت سالمندان رشد می کند و امید به زندگی افزایش میابد، بایستی سیاستهای پیشگیرانه و درمانی به سوی حفظ و ارتقاء سطح سلامت جمعیت سالمندان معطوف گردد و فاکتورهای تهدیدکننده و محافظت کننده سلامت در زندگی آنان تشخیص داده شود(۶۵).حفظ و بهبود وضعیت سلامت در دوران سالمندی نه تنها باعث پیشگیری از ابتلا به بیماری های مزمن می گردد،بلکه به استقلال شرکت سالمندان در فعالیت های خانوادگی و اجتماعی کمک قابل توجهی میکند(۶۶).آنچه به عنوان روند افزایش جمعیت سالمندان در جهان و ایران عنوان گردید، به خودی خودمهم نیست ، بلکه تبعاتی که این افزایش بر ابعاد مختلف اجتماعی و اقتصادی، از جمله بر منابع بخش بهداشت و درمان خواهد گذاشت ،دارای اهمیت است(۶۷). استوآرتریت زانو یک بیماری شایع و یکی از مهمترین علت ناتوانی در سالمندان است .شناسایی علت بیماری و اصلاح عوامل خطردر این بیماران می تواند از بروز بیماری پیشگیری کند و یا پیشروی آن را به تاخیر اندازد. هزینه های ناشی از این بیماری چه به صورت هزینه های مستقیم در رابطه با مراقبت‌های پزشکی (درمان و نوتوانی) و چه به صورت هزینه های غیر مستقیم حاصل از عدم بهره‌وری، به بار سنگین اقتصادی و بهداشتی استئوآرتریت می‌افزاید (۶۸).باتوجه به اثرات منفی بیماری استئوآرتریت بر ابعاد جسمانی، روانی و زندگی سالمندان و با توجه به افزایش بار اقتصادی ناشی از این اختلال بر جامعه و خانواده استفاده از برنامه های خودمدیریتی و درمانهای غیر دارویی برای به تعویق انداختن و کاهش خطرابتلا به پیشرفت این بیماری حائز اهمیت است(۱۲).
درد زانو
یکی از عوارض شایع و مهم به دنبال استوآرتریت زانو، درد است . بدون تردید درد یک تجربه نا خوشایندی است و به هر شکلی باید ازآن رهایی یافت.درد پدیده اغفال کننده و پیچیده ای است که علیرغم کلیت آن ماهیت آن بدرستی مشخص نشده است و می توان گفت تقریبا با تمام بیماری ها همراه بوده و هیچ احساسی دردناک تر از آن در بیمارانی که تحت عمل جراحی یا مداخلات طبی قرار می گیرند وجود ندارد. سخندانی در این رابطه به نقل از دوگاس می نویسد یکی از معمول ترین علل رنج و ناراحتی انسان درد است(۶۹). انجمن بین المللی درد و انجمن آمریکایی درد، درد را یک احساس ناخوشایندو یک تجربه روحی همراه با آسیب بالقوه یا واقعی بافتی توصیف می کنند.این تعریف، درد را به عنوان پدیده ای مطرح می کند که ابعاد جسمی، روحی، روانی و اجتماعی بیمار را تحت تاثیر قرار می دهد. در حیطه پرستاری تعریف درد اینگونه بیان شده است که هر چیزی که از نظر جسمی بیمار را آزار می دهد و بیمار در گزارشات آن را بیان می کند(۷۰).
همچنین تعریف استرنباخ از درد چنین است درد یک مفهوم ذهنی است که به احساس تحریک و پاسخ اطلاق می شود. بهترین تعریف درد که احتمالا بیشترین نفع آن متوجه پرستاران را مک کافری بیان کرده است به گفته او درد همان چیز و همان جایی است که بیمار بیان می کند و به عبارت دیگر گزارش بیمار از درد خویش قابل استنادترین دلیل درد است(۷۱).

Related posts: