دانلود پژوهش –323- پژوهش

پیشبینی سود حسابداری و تغییرات آن به عنوان یک رویداد اقتصادی از دیر باز مورد علاقه سرمایهگذاران مدیران، تحلیلگران، پژوهشگران و اعتباردهندگان بوده است. بنا براین پیشبینی عنصر کلیدی در تصمیمگیریها است.
از طرفی خرید سهام شرکتهای جدیدالورود به بورس، نسبت به سایر شرکتها فرآیندی مخاطره آمیز است، زیرا به دلیل عدم سابقه معاملاتی، اطلاعات تاریخی مربوط به آنها اندک است. از سوی دیگر عدم تقارن اطلاعاتی میان مدیران وسرمایه گذاران بالقوه، مهمترین مسئله ای است که سرمایهگذاران در مورد این شرکتها با آن مواجهند. در چنین شرایطی شرکتهای جدیدالورود اطلاعاتی به بازار ارائه می کنند که بر مبنای آنها سهام قیمت یابی می شود.
شواهد تجربی نشان میدهد سرمایهگذاران به اطلاعاتی نظیر سود هر سهم اتکاء کرده و در قیمتگذاری سهام از آن استفاده میکنند. این پیشبینیها بیانگر انتظارات مدیریت از عملکرد آتی شرکت است. بنابراین خطای پیشبینی سود عامل مهمی در عملکرد بازار ثانویه است. پژوهشهای متعددی نیز در زمینه تبیین عوامل مؤثر در پیش بینی سود و بازده سهام وجود دارد که بر مربوط بودن سود پیشبینی شده در تصمیمگیری استفاده کنندگان صورتهای مالی تأکید دارند. این پژوهشها در حوزه عرضه اولیه سهام و یا پس از چند سال فعّالیّت در بازار سرمایه هستند.
با توجه به مطالب فوق این سؤال مطرح میشود که آیا خطای پیشبینی سود هر سهم بر بازده غیر عادی سهام شرکتها در سال ورود به بورس تأثیر میگذارد؟ و آیا این تأثیر با گذشت یک سال از ورود شرکتها به بورس همچنان وجود دارد یا تغییر میکند؟و در صورت تغییر ناشی از چه عواملی است؟
4 ـ 1 چارچوب نظری تحقیقدر سالهای اخیر نحوه گزارشگری و افشای اطلاعات حسابداری مؤثر بر تصمیمات استفاده کنندگان درون سازمانی و برون سازمانی مورد توجه محقّقین حسابداری قرار گرفته است. بسیاری از تحقیقات اخیر به بررسی توان پیشبینی اقلام حسابداری پرداخته است. استفادهکنندگان از صورتهای مالی توجه بیشتر و عمیقتری به قدرت پیشبینی اقلام مندرج در این صورتها داشتهاند. از نظر تحلیلگران مالی، اقلام صورتهای مالی با توجه به میزان توان پیشبینی در تصمیمگیری ارزش دارند.
عرضه عمومی سهام یکی از متداولترین روشهای واگذاری شرکتهای دولتی به بخش خصوصی است، بدون تردید قیمتگذاری مناسب سهام در عرضه اولیّه برای شرکتهایی که برای نخستین بار وارد بازار سرمایه میشوند بسیار حائز اهمیّت است. زیرا اگر قیمت عرضه اولیّه سهام کمتر از واقع تعیین شود شرکت به منابع مورد نیاز خود دست پیدا نکرده و چنان چه قیمت عرضه اوّلیّه بیش از واقع تعیین شود سرمایهگذاران ازخرید سهام خودداری میکنند.
با وجود این که در اکثر کشورها، تحقیقات متعددی در خصوص سودمندی اطلاعات حسابداری در ارزشگذاری یا برآورد قیمت عرضه اوّلیّه و ارتباط آن با بازده کوتاه مدت و بلند مدت سهام به عمل آمده، تحقیقاتی که در ایران صورت گرفته انگشت شمار است (از جمله تحقیق ظریف فرد 1383، ایمانی 1384 و باقر زاده 1386) ـ نتایج این اطلاعات حاکی از این است که بازده بلند مدّت سهام جدید کمتر از بازده بازار است که از آن تحت عنوان معمای عملکرد کمتر سهام جدید نام برده شده است.
از دهه 90 تاکنون تحقیقات کاربردی بیشتری در مورد تأثیر متغیرهای حسابداری بر بازده غیر عادی سهام و سودمندی اطلاعات حسابداری برای تحلیلگران مالی و سرمایهگذران انجام شده است.
جدول شماره (1ـ 1) تحقیقات متعددی را که در این زمینه صورت گرفته در خود جای داده و چارچوب نظری تحقیق برگرفته از این تحقیقات میباشد.
جدول (1 ـ 1) مطالعات انجام شده در ارتباط با متغیرهای تحقیقسال محقق / محققین متغیر مورد مطالعه یافتههای پژوهش
1983 کوپر و تیلور طول دوره پیشبینی و دقت پیشبینی سود بین طول دوره پیشبینی و دقت پیش بینی سود رابطه منفی وجود دارد.
1992 کوک اندازه شرکت و دقت پیشبینی سود بین اندازه شرکت و دقت پیشبینی سود رابطه مثبت معناداری وجود دارد.
2000 هارتنت و رامک اعتبار حسابرسی و خطای پیشبینی سود بین اعتبار حسابرسی و خطای پیشبینی سود رابطه معنادار منفی وجود دارد.
2009 یانتی و فلورنس اندازه شرکت، طول دوره پیشبینی، صنعت، و خطای پیشبینی سود و بازده خطای پیشبینی روی عملکرد (بازده) کوتاه مدت سهام در عرضههای اولیه اثر میگذارد.
2001 فرت سود و بازده غیر عادی ارتباط معنیدار مثبت بین خطای برآورد سود و بازده غیر عادی سهام وجو دارد.
2000 آلوارز و گنزالز بازده بلند مدت و عرضه اولیه بین عرضه اولیه زیر قیمت و بازده بلند مدت عرضه اولیه سهام رابطه مثبت وجود دارد.
2000 اکبو و نرلی اهرم، نقد شوندگی و بازده بلند مدت عرضه اولیه شرکتهای عرضه کننده سهام، دارای اهرم کمتر و نقد شوندگی بیشتر در هر یک از سه سال پس از عرضه اولیه هستند که کاهش ریسک و بازده مورد انتظار سهامداران را تحقق میبخشد.
2004 محمد عمران بازده کوتاه مدت و بلند مدت سهام انتشار یافته دارای بازده غیر عادی مثبت از شروع انتشار تا یک سال بعد و بازدههای غیر عادی منفی در دوره زمانی سه تا پنج ساله میباشد.
1992 بکارت و هدریک سود تقسیمی و بازده سود تقسیمی بر بازده غیر عادی آتی سهام تأثیر گذار است.
1995 و 1997 فاما و فرنچ ارزش بازار، درجه اهرم مالی و بازده غیر عادی ارزش بازار و درجه اهرم مالی از متغیرهای مؤثر بر بازده غیرعادی آتی سهام هستند.
1382 عبده تبریزی و دموری بازده بلند مدت وجود بازده کوتاه مدت بیشتر سهام شرکتهای جدیدالورود به بازار نسبت به شاخص بازار و بازده بلند مدت کمتر نسبت به شاخص بازار است.
2004 زالوکی، کمبل، گوداکری بازده بلند مدت و عرضه اولیه بازده بلند مدت در صنایع مختلف و در تابلو اصلی و فرعی عرضه اولیه تفاوت معنا دار است.
2002 کلارکسون و همکاران دقت برآورد سود و بازده سهام سود افشا شده در گزارشهای شرکتهای دارای عرضه عمومی اولیه با ارزش بوده و بین دقت برآورد سود و بازده سهام رابطه منفی معناداری وجود دارد.
2003 جرجیا خطای پیشبینی سود و بازده غیر عادی بین خطای پیشبینی سود و بازده غیر عادی سهام رابطه مثبت معناداری وجود دارد.
2005 لونکانی و همکاران سود و بازده بلند مدت غیر عادی برآوردهای سود مدیران خوش بینانه بوده و دقت بیشتری نسبت به مدلهای سری زمانی دارد و بین برآورد سود و بازده بلند مدت رابطه منفی وجود دارد.
5 ـ 1 اهمیّت و ضرورت تحقیقدر دنیای سرمایهگذاری، تصمیمگیری مهمترین بخش از فرآیند سرمایهگذاری است که طی آن سرمایهگذاران در جهت رسیدن به حداکثر منافع و ثروت خویش ، نیازمند اتخاذ بهینهترین تصمیمات میباشند. در این ارتباط مهمترین عامل فرآیند تصمیمگیری، اطلاعات است. اطلاعات میتواند برفرآیند تصمیمگیری تأثیر بسزایی داشته باشد. زیرا موجب اخذ تصمیمات متفاوت در افراد متفاوت میشود. در بورس اوراق بهادار نیز تصمیمات سرمایهگذاری متأثر از اطلاعات است. نظریه پردازان بازارهای اوراق بهادار، گزارشگری مالی را مهمترین منبع اطلاعاتی سرمایهگذاران میدانند. به همین دلیل یکی از اهداف حسابداری و تهیه صورتهای مالی فراهم کردن اطلاعات به منظور تسهیل تصمیمگیری است.
بر این اساس اطلاعات حسابداری بایستی سرمایهگذاران را جهت پیشبینی رویدادهای آتی یاری دهد. سرمایهگذاران اغلب به دنبال به حداکثر رساندن بازده سرمایهگذاری خود هستند. جهت این امر تشخیص این که سهام چه زمانی خریداری شده، تا کی نگهداری و چه زمانی فروخته شود آنها را قادر به تأمین هدف به حداکثر رساندن منافع حاصل از سرمایهگذاریهای خود مینماید.
بدین علّت موضوع بررسی رابطه بین خطای پیشبینی سود هر سهم و بازده غیر عادی سهام شرکتها در دو مقطع زمانی انتخاب گردید تا از طریق بررسی تجربی و انجام آزمونهای علمی بر روی اطلاعات وقوع یافته طی سالهای متمادی در بورس اوراق بهادار تهران راهکارهای مفیدی در امر تصمیمگیری خرید و فروش سهام به سرمایهگذران در بورس اوراق بهادار تهران ارائه شود. همچنین این تحقیق در راستای کمک به تصمیمگیرندگان و مدیران مالی برای پیشبینی سود در بودجه سال مالی و مقایسه میزان تحقق سود واقعی و پیشبینی شده در پایان سال مالی و نهایتاً اعمال تعدیلات لازم میباشد.
6 ـ 1 اهداف تحقیقنظر به این که مدیران، تحلیلگران و سرمایهگذاران بیشترین توجه خود را به سود گزارش شده شرکتها اختصاص دادهاند به نحوی که از آن برای ارزیابی عملکرد شرکت استفاده میکنند و هم چنین با توجه به این که تصمیمگیری در مورد خرید، نگهداری یا فروش سهام برای سرمایهگذران از اهم امور تلّقی میگردد و گذشته از دیگر شواهد و اطلاعات، توان پیشبینی نرخ بازده سهام در اخذ چنین تصمیماتی بسیار تأثیرگذار میباشد، هدف از این تحقیق بررسی رابطه بین خطای پیشبینی سود هر سهم و بازده غیر عادی سهام شرکتها در دو مقطع زمانی میباشد.
امیدواریم نتایج این تحقیق بتواند به عنوان ابزار و معیاری جهت سنجش میزان دقت پیشبینی سود شرکتها مورد استفاده قرار گیرد و سرمایهگذران نیز بتوانند تصمیمات بهینهای اتخاذ کنند.
مدل تحقیق و شیوه اندازهگیری متغیرها
مدل پژوهش حاضر به صورت زیر ارائه میگردد. در مدل ارائه شده تمام متغیرها به صورت سالانه محاسبه می گردد :
(1 ـ 1)
ABRt = α 0 + α 1 FEit + α 2 SIZeit + α 3 Flit + α 4 ROAit + α5 LARit + α6 CFoit + α7 Li /EQ + α8 I it + α9 ( DPS/ EPS ) it + E it
که در آن:
ABRt : بازده غیر عادی سهام شرکت i در زمان t (متغیر وابسته)
FEit : خطای برآورد سود هر سهم شرکت i در زمان t (متغیر مستقل)
SIZe : اندازه شرکت (متغیر کنترل)
Fl : درجه اهرم مالی (متغیر کنترل)
ROA : بازده دارایی (متغیر کنترل)
LAR :بازده داراییهای ثابت (متغیر کنترل)
CFo : وجوه نقد عملیاتی (متغیر کنترل)
Li / EQ : نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام (متغیر کنترل)
I : هزینه بهره (متغیر کنترل)
DPS/ EPS : توزیع سود نقدی (متغیر کنترل)
E : خطای برآورد
α 0 : عرض از مبدأ رگرسیون
α 1 تا α 9 : برآورد کننده شیب خط رگرسیون
که شیوه محاسبه هر یک از متغیرها به شرح زیر است:
بازده غیرعادی
بازده غیر عادی برابر است با تفاوت بین نرخ بازده شرکت و بازده بازار، برای تعیین بازده غیرعادی از مدل تعدیل شده بازار (مدل ساده بازار) استفاده میشود (ایزدی نیا، 1382 ، ص 116).
ABRit = Rit – Rmt
(2-1)
که:
Rit : نرخ بازده سالانه سهام i در زمان t
Rmt : نرخ بازده سالانه بازار در زمان t
نرخ بازده سالانه سهام:
نرخ بازده سهام برای شرکتهای نمونه به صورت زیر محاسبه میشود:
(3 ـ 1)
Rit=Pit+Dit-Pi0Pi0×100که:
Pit : قیمت سهام i در انتهای زمان t
Pio : قیمت سهام i در ابتدای زمان t
Dit : سود سهام پرداختی توسط شرکت i در زمان t
نرخ بازده سالانه بازار:
در این تحقیق نرخ بازده بازار بر اساس شاخص کل بورس سهام محاسبه خواهد شد.
(4 ـ 1)
Rmt=Imt-Im0Im0که:
Imt : شاخص کل بورس در پایان زمان t
Imo : شاخص کل بورس در ابتدای زمان t
خطای پیشبینی سود هر سهم
برای اندازهگیری خطای پیشبینی سود هر سهم از شاخص زیر استفاده میشود:
(5 ـ 1)
FE=At-FtFt×100که:
At : سود واقعی شرکت در زمان t
Ft: سود پیشبینی شده شرکت در زمان t
همچنین شیوه اندازهگیری متغیرهای کنترل در جدول زیر ارائه شده است:
جدول (2 ـ 1) شیوه اندازهگیری متغیرهای کنترلعنوان متغیر شیوه اندازهگیری
اندازه شرکت (قیمت بازار سهام × تعداد سهام) LOG
درجه اهرم مالی کل بدهی ها
کل دارایی ها
بازده دارایی سود وزیان پس از کسر مالیات
کل دارایی ها
بازده داراییهای ثابت جمع درآمدها
خالص دارایی های ثابت
وجوه نقد عملیاتی وجوه نقد عملیاتی
تعداد سهام
نسبت بدهی به حقوق صاحبات سهام () کل بدهی
حقوق صاحبان سهام
هزینه بهره هزینه بهره
تعداد سهام
توزیع سود نقدی سود نقدی تقسیم شده
سود هر سهم
7ـ 1 حدود مطالعاتیقلمرو تحقیق چارچوبی را فراهم میکند تا مطالعات و آزمون محقق در طی آن قلمرو خاص انجام پذیرد و دارای اعتبار بیشتر باشد.
1-7-1قلمرو مکانی تحقیقجامعه آماری مورد مطالعه کلیه شرکتهای تازه پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با در نظر گرفتن معیارهای ذکر شده میباشد.
2-7-1قلمرو زمانی تحقیقدوره زمانی این پژوهش با توجه به در دسترس بودن اطلاعات مربوط به متغیرهای تحقیق و محدودیتهای هزینه و زمان، 6 ساله و از ابتدای سال 1382 تا انتهای 1387 میباشد.
3-7-1قلمرو موضوعی تحقیقدر این پژوهش، بررسی رابطه بین خطای پیشبینی سود هر سهم و بازده غیرعادی سهام مربوط به شرکتهای جدیدالورود در بورس اوراق بهادار تهران در دو مقطع زمانی مورد کنکاش قرار میگیرد.
8 ـ 1 فرضیه های تحقیقبا توجه به اهداف تحقیق، سؤالات اساسی پژوهش و هم چنین چارچوب نظری تحقیق فرضیّات زیر تدوین و ارائه میگردد تا پس از جمع آوری اطلاعات، آنها را برای تأیید یا رد مورد آزمون قرار دهیم:
فرضیات اصلی:
بین خطای پیشبینی سود هر سهم و بازده غیرعادی سهام در سال ورود به بازارسرمایه رابطه وجود دارد.
بین خطای پیشبینی سود هر سهم و بازده غیرعادی سهام شرکت پس از یک سال از ورود به بازارسرمایه رابطه وجود دارد.
فرضیه فرعی:
نوع صنعت بر رابطه بین خطای پیشبینی سود هر سهم و بازده غیرعادی سهام تأثیر میگذارد.
9 ـ 1 ـ تعریف واژهها و اصطلاحات
بازارسرمایه
بازار سرمایه ، بازاری برای دارایی هایی با سر رسید بیش از یک سال (ابزار مالی بلند مدت)محسوب می گردد . از طریق انتشار اوراق بهادار توسط واحدهای متقاضی سرمایه که دارای فرصت های سرمایه گذاری مناسب تر و نیازمند به تامین مالی بلند مدت می باشند ، پس اندازهای افراد به سرمایه گذاری تبدیل می گردد. در بازار سرمایه عرضه و تقاضای سرمایه ، نرخ بازدهی سرمایه را مشخص می کند (راعی و تلنگی ، 1387،ص44-42 ).
عرضه عمومی اولیه
در بازارهای اولیه، اوراق انتشار یافته توسط شرکتها برای اولین بار عرضه گشته و بدین ترتیب داراییهای مالی شرکت یا منابع مالی بلند مدت مبادله و تشکیل سرمایه صورت می گیرد (راعی و تلنگی، 1387،ص 42).
بازده سهام:
بازده در فرآیند سرمایهگذاری نیروی محرکی است که ایجاد انگیزه میکند و پاداشی برای سرمایهگذاران محسوب میشود. بازده ناشی از سرمایهگذاری برای سرمایهگذران حائز اهمیت است، برای این که تمامی بازی سرمایهگذاری به منظور کسب بازده صورت میگیرد. یک ارزیابی از بازده
تنها راه منطقی (قبل از ارزیابی ریسک) است که سرمایهگذران میتوانند برای مقایسه سرمایهگذاریهای جایگزین و متفاوت از هم انجام دهند. برای درک بهتر عملکرد سرمایهگذاری، اندازهگیری بازده واقعی لازم است.
مخصوصاً این که بررسی بازده به گذشته در تخمین و پیشبینی بازدههای آتی نقش زیادی دارد (شباهنگ، 1375، ص 4).
بازده غیرعادی:
از تفاوت بازده واقعی سهام و بازده مورد انتظار یا بازده کل بازار محاسبه میشود (پارساییان ، 1385 ، ص227).
بازده واقعی (تحقق یافته):
بازدهی است که واقع شده یا بازدهی است که کسب شده و به وقوع پیوسته است (راعی و سعیدی، ص 118) .
یکی از روشهای متداول در محاسبه نرخ بازده واقعی روش اضافه ارزش است که علاوه بر تغییرات قیمت سهام، سود دریافتی در طی سال را مد نظر قرار میدهد (دوانی، 1381، ص 57)
بازده مورد انتظار :
بازده مورد انتظار بازدهی است که سرمایهگذران انتظار دستیابی به آن را برای این که احساس کنند به اندازه کافی پاداش دریافت نمودهاند، دارند (رهنمای رودپشتی و دیگران، 1386،ص 10).
خطای پیشبینی سود:
به عنوان تفاوت بین سود واقعی کسب شده و سود پیشبینی شده (مورد انتظار) تعریف میشود (کوتاری، 2001، ص 11).
نوع صنعت:
عبارتست از گروه صنعتی که شرکت با توجه فعالیّتش در آن گروه طبقهبندی میشود. به بیان دیگر صنعت عبارتست از گروه شرکتهایی که محصولات آنها جایگزین نزدیکی برای هم هستند.
فصل دوممروری بر ادبیات تحقیق
1-2 مقدمه
سرمایهگذاری یکی از عوامل مهم توسعه در قرن حاضر است. سرمایهگذاری نیازمند برنامهریزی است. برنامهریزی، امکان بهرهبرداری مناسب از فرصتهای موجود را فراهم میآورد. برای افزایش اثر بخشی برنامهریزی باید توانایی پیشبینی صحیح و مستمر را بهبود بخشید. پیشبینی عنصر کلیدی در تصمیمگیریهای اقتصادی است.
سرمایهگذاران، اعتباردهندگان، مدیریت و سایر اشخاص در تصمیمگیریهای اقتصادی متکی به پیشبینی و انتظارات هستند. همچنین توجه به بودجه سالانه شرکت، پیشبینی تولید، فروش و سود هر سهم آن و کنترل بودجه در گزارشهای میان دورهای و میزان تحقق پیشبینیها، در تغییرات قیمت سهام تأثیر بسزایی دارد. شاید بتوان مهمترین عامل تأثیرگذار بر قیمت سهام را در پیشبینی سود هر سهم جستجو کرد. مهمترین منبع اطلاعاتی سرمایهگذاران، اعتباردهندگان و سایر استفادهکنندگان از اطلاعات شرکتها پیشبینیهای سود ارائه شده توسط آنها در فواصل زمانی معین است.
در مطالعات بال وبراون ،1968، و فاستر ،1977، پیرامون محتوای اطلاعاتی سود سالانه و فصلی و واکنش بازار اوراق بهادار به اعلام سود حسابداری، مشخص شد که شرکتهایی با اخبار خوب (افزایش غیر منتظره سود) دارای بازده غیر منتظره مثبت و شرکتهایی با اخبار بد (کاهش غیر منتظره سود) دارای بازده غیر منتظره منفی هستند.
در این فصل بر مبنای چارچوب نظری اشاره شده در فصل گذشته، به مرور ادبیات تحقیق و هم چنین مطالعات انجام گرفته پیرامون موضوع تحقیق در خارج و داخل ایران خواهیم پرداخت.
2 ـ 2 بازار مالیبازار مالی، بازار رسمی و سازمان یافتهای است که در آن انتقال وجوه از افراد و واحدهایی که با مازاد منابع مالی مواجه هستند به افراد و واحدهای متقاضی وجوه (منابع) صورت میگیرد. بدیهی است که در این بازارها اکثریت وام دهندگان را خانوارها و اکثریت متقاضیان وجوه را بنگاههای اقتصادی و دولت تشکیل میدهند (راعی و تلنگی، 1387، ص6)1.
بازار مالی، امکانات لازم را برای انتقال پسانداز از اشخاص حقیقی و حقوقی به سایر اشخاصی که فرصتهای سرمایهگذاری مولد در اختیار دارند و نیازمند منابع مالی هستند، فراهم میکند. انتقال وجوه مزبور تقریباً در کلیه موارد به ایجاد دارایی مالی منتج میشود، که در واقع ادعایی است نسبت به در آمدهای آتی داراییهای شخصی (حقوقی) که اوراق بهادار را صادر و منتشر کرده است (شباهنگ، 1375، ص 13)1.
1 ـ 2 ـ 2 طبقه بندی بازارهای مالیبازارهای مالی بر حسب حق مالی، سررسید حق مالی، مرحله انتشار، واگذاری فوری، ساختار سازمانی خارجی و داخلی طبقهبندی میگردد. بازار مالی بر حسب سررسید حق مالی به دو نوع بازار پول و بازار سرمایه تقسیم میشود.
1 ـ 1 ـ 2 ـ 2 بازار پولبازار پول، بازاری برای ابزار بدهی کوتاه مدت میباشد. در بازار پول، مازاد نقدینگی افراد و واحدهای اقتصادی، از طریق پسانداز یا سپردههای بانکی، در اختیار واحدهای اقتصادی قرار میگیرد. در بازار پول، از عرضه و تقاضای پول، نرخ بهره تعیین میشود.
2 ـ 1 ـ 2 ـ 2 بازار سرمایهبازار سرمایه، بازاری برای دارایی مالی با سر رسید بیش از یک سال (ابزار مالی بلند مدت) محسوب میگردد و از طریق انتشار اوراق بهادار توسط واحدهای متقاضی سرمایه که دارای فرصتهای سرمایهگذاری مناسبتر و نیازمند به تأمین مالی بلند مدت میباشند، پس اندازهای افراد به سرمایهگذاری تبدیل میگردد. در بازار سرمایه عرضه و تقاضای سرمایه، نرخ بازدهی سرمایه را مشخص میکند. بازارهای سرمایه به دو بخش اصلی تقسیمبندی میگردند: بازار اوّلیّه و بازار ثانویّه. در بازارهای اوّلیّه، اوراق بهادار انتشار یافته توسط شرکتها برای اولین بار عرضه گشته و بدین ترتیب داراییهای مالی شرکت با منابع مالی بلند مدت مبادله و تشکیل سرمایه صورت میگیرد. در بازارهای ثانویه، اوراق بهاداری که در قبل به بازار عرضه شدهاند، مبادله میشوند (عبده تبریزی، 1376،ص 18)2.
3 ـ 2 سودمندی محتوای اطلاعاتی سود و واکنش بازار سرمایهبراساس تحقیقات تجربی صورت گرفته به نظر میرسد اطلاعات حسابداری برای سرمایه گذاران جهت برآورد ارزش مورد انتظار و ریسک بازده اوراق مفید و سودمند است. فقط کافی است در نظر داشته باشیم اگر اطلاعات حسابداری محتوا و بار اطلاعاتی نداشت هیچگونه بازنگری در پیشبینیها در اثر دریافت آنها وجود نخواهد داشت و بنابراین باعث تصمیمات خرید و فروش نخواهد شد و بدون تصمیمات خرید یا فروش هیچ گونه تغییری در حجم معاملات و قیمت وجود نخواهد داشت. اطلاعات در حد خودشان مفیدند اگر باعث تغییر عقاید و رفتارهای سرمایهگذاران شوند، به علاوه میزان و درجه مفید بودن میتواند به وسیله وسعت و اندازه تغییرات حجم و قیمت به دنبال انتشار اطلاعات اندازهگیری شوند (محمدی، 1389، ص 16)1.
نتایج مطالعه ارتباط بین سود، نرخ بازده غیر عادی و حجم فعالیت که از سوی بال و براون انجام گرفت این بود که بین سود و بازده غیرعادی رابطه معناداری وجود دارد و سود اطلاعاتی را به بازار سهام منتقل میکند. از طرفی سود میتواند عاملی در تعیین قیمت سهام باشد، زیرا بر اساس فرضیه بازار کارا، اطلاعات ممکن است از منابع دیگر کسب شوند و تأثیر لازم را بر قیمت سهام بگذارند. اگر چه از دیدگاه محتوای اطلاعاتی، مفهوم سود سودمندی فعالیّت حسابداری را توصیف میکند، امّا از دیدگاه معیار اندازهگیری بنیادی ارزش سهام، کماکان مورد تردید است. بر اساس مفروضات بازار کارای سرمایه که پژوهشهای تجربی نیز مؤید آن است، سود حسابداری دارای محتوای اطلاعاتی است (خالقی مقدم، 1377،ص99)2.
بنابراین انتظار میرود در مورد شرکتهای جدیدالورود به بورس سودهای پیشبینی شده همراه با محتوای اطلاعاتی باشد. معمولاً اطلاعات صورتهای مالی به صورت خالص به پیشبینیهای زیر در مورد رفتار سرمایهگذاران به خصوص واکنش به اطلاعات صورتهای مالی محدود میشود. (نوروزبیگی، 1386، ص 175)3.
سرمایهگذاران درباره بازده مورد انتظار و ریسک دارای باورهای پیشین هستند. این باورهای پیشین بر پایه اطلاعاتی قرار دارد که در دسترس همگان است تا این که سود جاری شرکت اعلام شود (که سرمایهگذاران در باورهای خود تجدید نظر خواهند کرد.). حتی اگر این باورها بر پایه اطلاعاتی قرار داشته باشد که در دسترس همگان است، هیچ الزامی وجود ندارد که باورهای پیشین همانند باشند، زیرا سرمایهگذاران در برابراطلاعاتی که کسب میکنند و نیز از نظر توانایی تفسیر متفاوتند.
هم چنین امکان دارد این باورهای پیشین شامل انتظاراتی باشد که درباره قدرت سودآوری آینده و کنونی شرکت نظیر بازده آینده اوراق بهادار، تا حدودی به سودآوری آن بستگی دارد.
پس از اعلام سود خالص سال جاری، برخی از سرمایهگذاران در صدد برمیآیند اطلاعات بیشتری بدست آورند و این از طریق تجزیه و تحلیل عدد متعلق به سود میّسر خواهد شد. برای مثال اگر سود خالص بالا برود یا از مقدار مورد انتظار بیشتر باشد این میتواند به عنوان خبر خوبی به حساب آید.
اگر وضع بدین گونه باشد سرمایهگذاران با استفاده از نظر بیز در باورهایی که درباره بازده و قدرت سودآوری آینده شرکت دارند تجدید نظر خواهند کرد. برخی از سرمایهگذاران (کسانی که در مورد سود خالص جاری انتظارات بالاتری داشتند) احتمالاً همین عدد سود خالص را به عنوان یک خبر بد تفسیر خواهند نمود.
سرمایهگذارانی که در باورهای خود نسبت به سودآوری آینده و بالا رفتن بازده شرکت تجدید نظر کردهاند تمایل بیشتری نشان میدهند تا تعداد بیشتری سهم شرکت را به قیمت کنونی بازار خریداری کنند و کسانی که در بازار در باورهای خود در جهت عکس تجدید نظر کردهاند عمل عکس گروه دوّم را انجام خواهند داد. ارزیابی سرمایهگذاران در مورد ریسک این سهام مورد تجدید نظر آنان قرار خواهد گرفت.
ما انتظار داریم پس از اعلام سود خالص شاهد این موضوع باشیم که معامله بر روی سهام شرکت افزایش یابد. گذشته از این، هر قدر تفاوت در باورهای پیشین سرمایهگذاران و تفسیرهایی را که بر اساس اطلاعات مالی کنونی انجام میدهند، بیشتر باشند، حجم این معاملات بیشتر خواهد شد. اگر سرمایهگذاران سود خالص گزارش شده را به عنوان خبر خوب تفسیر کنند (و در نتیجه بر انتظاراتی که درباره بازده و سوددهی آینده شرکت دارند بیفزایند) کسانی را تحت الشعاع قرار خواهند داد که اعلام سود خالص را به عنوان خبر بد تفسیر میکنند. در چنین شرایطی ما انتظار داریم شاهد افزایش قیمت سهام شرکت باشیم. بنابراین سود به عنوان یکی از اطلاعاتی است که تغییرات قیمت سهام را موجب میشود. بازده سهام شامل سود تقسیمی و قیمت سهام است در نتیجه هر عاملی ثروت سهامداران را افزایش خواهد داد که سبب افزایش قیمت سهام واحد تجاری شود، از این رو سود همواره مورد توجه سرمایهگذاران است.
4 ـ 2 پژوهش بال وبراونبال وبراون در سال 1968 تحقیق تجربی و سنتی در زمینه حسابداری را در بازارهای سرمایه آغاز کردند و این روش تحقیق تا به امروز ادامه دارد. نخست آنها میخواستند شواهد علمی متقاعد کنندهای را ارائه نمایند که بازده سهام شرکتها در برابر محتوای اطلاعاتی صورتهای مالی واکنش نشان میدهد. این نوع تحقیق را تحقیق موردی مینامند.
زیرا در این تحقیق درباره واکنش بازار اوراق بهادار نسبت به انتشار سود خالص بود. تحقیق بال وبراون از این نظر ارزشمند است که دارای یک روش اصولی یا زیر بنایی است و میتوان آن را گسترش داد (خوش طینت، 1385، ص 9)1.
بال و براون 261 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار نیویورک را به عنوان نمونه برای مدت 10 سال (1965 ـ 1956) مورد مطالعه قرار دادند. آنها توجه خود را معطوف به محتوای اطلاعاتی سود خالص نمودند و به سایر اطلاعات ناشی از اجزای تشکیل دهنده صورتهای مالی مانند قدرت نقدینگی و ساختار سرمایه توجه نکردند (همان منبع، ص 10)2.
آنها بازده بازار مربوط به سهام شرکتهای نمونه را زمانی که نزدیک اعلام سود خالص بود مورد ارزیابی قرار دادند. این کار براساس روش محاسبه بازده غیرعادی انجام شد. میانگین بازده غیرعادی بازار سهام در ماهی که خبر سود خالص اعلام شد. بسیار مثبت بود و بالعکس، میانگین بازده غیرعادی در مورد خبر بد مربوط به سود خالص متعلّق به شرکتهای موجود در نمونه بسیار منفی بود. این نتیجه مؤید این میباشد که بازار در برابر خبر خوب یا بد مربوط به سود خالص واکنش نشان میدهد (همان منبع، ص 11)3.
5 ـ 2 مفاهیم سود در حسابداریسود یکی از اقلام مهم و اصلی صورتهای مالی است که در نوشتههای مختلف کاربردهای متفاوت دارد. معمولاً سود به عنوان مبنایی برای محاسبه مالیات، عاملی برای تدوین سیاست پرداخت سود تقسیمی، راهنمایی برای سرمایهگذاران و تصمیمگیری و عاملی برای پیشبینی در نظر گرفته میشود.
یکی از کاربردهای اصلی سود، استفاده از آن به عنوان ابزاری برای پیشبینی است که افراد را در امر پیشبینی سودها و رویدادهای اقتصادی آینده یاری میکند. در واقع ثابت شده است که برای پیشبینی مقادیر هر نوع سود میتوان از مقادیر سود در گذشته استفاده کرد.
نتیجه تحقیقات نشان میدهد که برای پیشبینی سود آینده، سود عادی یا جاری نسبت به سود خالص برتری دارد. سود شامل نتیجههای «عملیاتی یا سود عادی» و نتیجههای «غیر عملیاتی یا سود و زیان غیر عملیاتی ناشی از رویدادهای غیر مترقبه» میشود که مجموع آنها برابر است با سود خالص (بلکوئی، 1381،ص 524).
مفهوم سود حسابداری در بیانیه شماره یک هیأت استانداردهای حسابداری مالی فرض شده که سود حسابداری معیار خوبی برای ارزیابی عملکرد واحد تجاری است و میتواند برای پیشبینی گردش آتی نقدی مورد استفاده قرار گیرد. دیگر صاحبنظران فرض میکنند که سود حسابداری از لحاظ کلی، اطلاعاتی مربوط در مدلهای تصمیمگیری سرمایهگذاران و اعتباردهندگان محسوب میشود. امّا اعتبار این فرضیات از طریق تحقیقات مشاهدهای تأیید نشده است.
برخی دیگر از پژوهشگران حسابداری اظهار داشتهاند که استفادهکنندگان از گزارشهای سود باید توجه داشته باشند که تنها در صورتی سود حسابداری قابل درک و استفاده است که نحوه اندازهگیری و قواعد عملیاتی مربوط به آن نیز روشن باشد (شباهنگ، 1387، ص100).
تجزیه و تحلیل دقیق از مفاهیم و اهداف سود ویژه به روشنی بیان میکند که یک مفهوم واحد شاید به خوبی نتواند منظور خاصی را جوابگو باشد و نمیتواند برای کلیّه اهداف کافی باشد بنابراین، برای ارائه سود دو دیدگاه وجود دارد که عبارتست از:
مفهوم واحد سود به نحوی که در برگیرنده اکثر اهداف باشد.
چندین رقم سود خالص به وضوح مشخص گردد تا دو رقم بتواند منظور خاص را تأمین کند.
هر دو دیدگاه دارای مشکلات مربوط به خود است، هدف اصلی گزارشگری سود تهیه اطلاعات مفید برای افراد نیازمند به گزارشگری مالی است. امّا برای درک بهتر، باید اهداف به طور مشخص بیان شود (پارساییان، 1385، ص390).
شاید بتوان گفت که سود یکی از مفاهیمی است که حسابداری از اقتصاد به عاریت گرفته است. اگر چه از دیدگاه اطلاعاتی، مفهوم سود، بیشتر فعّالیّتهای حسابداری را توصیف میکند امّا از لحاظ ملاک اندازهگیری بنیادی کماکان مورد تردید است. بر اساس مفروضات بازار کالای سرمایه، تحقیقات علمی نیز مؤید این دیدگاه است که سود حسابداری محتوای اطلاعاتی دارد (اسماعیلی، 1385، ص 27).
مک نیل (1939) در بخشی پیرامون سود واقعی مینویسد: «در حسابداری یک تعریف درست از سود وجود دارد و آن این است که سود، افزایش در ثروت خالص و زیان، کاهش در ثروت خالص است.»
این تعریف اگر چه تعریف یک اقتصاددان میباشد، امّا مختصر، مفید، عینی و به صورت ریاضی هم قابل ارائه میباشد و باید گفت این یک ایدهآل دست نیافتنی نیست.
6 ـ 2 تاریخچه پیشبینی سودسرمایهگذاران عمده به اطلاعات زیادی دسترسی داشته و حتّی انتظار دارند اطلاعاتی را دریافت کنند که سرمایهگذاران جزء به آن دسترسی ندارند. سرمایهگذاران جزء باید به کارگزاران متکی باشند. کمیسیون بورس اوراق بهادار آمریکا جهت رفاه حال سرمایهگذاران جزء، پیوسته شرکتها را به افشای بیشتر اطلاعات تشویق میکند.
در اوایل سال 1973، کمیسیون بورس اوراق بهادار اعلام کرد که برای اولین بار به شرکتهای پذیرفته شده در بورس، اجازه افشای پیشبینیهای سود داده شود. پیشنهاد بعدی در سال 1975 مطرح شد. در این طرح، شرکتها ملزم به انتشار اطلاعات پیشبینی همراه با گزارشهای مالی شدند. این الزامات سبب میشود اطلاعات مدیریت تقریباً برابر با اطلاعاتی باشد که عموم در اختیار دارند.
در آوریل سال 1976، پیشنهاد کمیسیون بورس اوراق بهادار به دلیل مخالفت زیاد، برداشته شد. در نبود افشای پیشبینی سود توسط مدیریت، سرمایهگذاران جزء همواره به تحلیلگران حرفهای اتکا میکنند.
بورس اوراق بهادار تهران، مهمترین و اصلیترین مرکز مبادلات سرمایهای تلقّی میشود که در سال 1345 تأسیس شده است. مطابق قانون، کارگزار موظف است این اطلاعات را به سازمان ارائه دهد:
الف) گزارشها و صورتهای مالی سالانه حسابرسی شده و خلاصه صورت سالانه فعالیّت کارگزار که حداکثر چهار ماه پس از پایان سال مالی به تأیید حسابرس معتمد بورس رسیده است.
ب) هر گونه تغییر در شرایط اعلام شده به سازمان به منظور دریافت مجوز.
ج) سایر مدارک و اطلاعات مورد در خواست سازمان و کلیّه گزارشهای مذکور در آیین نامههای مصوب در چارچوب قوانین مربوط.
این روند تا سال 1357 ادامه داشت و پس از آن تا سال 1370 عملاً بورس به حالت تعلیق در آمده بود. بین سالهای 1370 تا 1375 آمارهای تولید و فروش هر ماهه، پیشبینی خرید و فروش سالانه و آمار تولید و فروش واقعی سال قبل به عنوان مبنایی جهت قیمتگذاری و هم چنین اطلاعاتی سودمند برای تصمیمگیری سرمایهگذاران تلقی میشد.
بورس اوراق بهادار تهران در سال 1376 طبق بخشنامهای علاوه بر اطلاعات پیش گفته، شرکتها را ملزم به ارائه سود هر سهم واقعی سه ماهه و سود هر سهم برآوردی سالانه کرد.
بورس اوراق بهادار تهران در سال 1379، با توجه به اهمیت گزارشهای مالی میان دورهای در تصمیمگیری استفاده کنندگان، به منظور قانونمند کردن روش گزارشدهی و افزایش قابلیّت اتکا، شرکتها را ملزم به ارائه اطلاعات میان دورهای شش ماهه بررسی شده در فرمهای استاندارد کرد.
بدیهی است با ارائه اطلاعات در این قالب، ارسال آمار تولید و فروش ماهانه توسط شرکتها منتفی شده ارائه اطلاعات در خصوص پیشبینی سود هر سهم، طبق رویه موجود باقی ماند.
بند چ از ماده 5 آیین نامه افشای اطلاعات شرکتهای پذیرفته شده در بورس در سال 1381 شرکتها را مکلّف به ارائه پیشبینی سود هر سهم در پایان هر سه ماه، حداکثر 20 روز بعد از پایان دوره سه ماهه است.
7 ـ 2 سود سهام پیشبینی شدههیأت استاندارد حسابداری مالی مدیریت را موظف کرده است که علاوه بر اعلام سود هر سهم، چشماندازی از دورنمای شرکت را در قالب سود سهام پیشبینی شده در اختیار استفاده کنندگان قرار دهد. مدیران موظفاند به این وظیفه خود عمل کنند تا از این طریق سرمایهگذار نسبت به موقعیت آینده شرکت نیز اطلاعاتی در اختیار داشته باشد و تصمیمگیری مناسبتری داشته باشد.
رویههای حسابداری در محاسبات سود و زیان پیشبینی شده شامل شناسای مواردی چون در آمد، درآمد سرمایهگذاریها، هزینه استهلاک و هزینه مطالبات مشکوک الوصول است. در مورد نحوه شناسایی درآمد، درآمد در انطباق با استانداردهای حسابداری به روش تعهدی محاسبه و در پیشبینی سود و زیان منظور میشود. در زمان تصویب صورتهای مالی توسط مجمع عمومی صاحبان سهام شرکت سرمایهپذیر (تا تاریخ تصویب صورتهای مالی)، سود سایر سرمایهگذاریها اعم از جاری و بلند مدت در زمان تصویب توسط مجمع عمومی صاحبان سهام شرکت سرمایهپذیر (تا تاریخ ترازنامه) شناسایی میشود. پس از تهیه، این صورت مالی حسابرسی میشود. حسابرسی این صورتهای مالی توسط حسابرس مستقل و طبق استانداردهای حسابرسی انجام میشود.
8 ـ 2 اهمیت سود سهام پیشبینی شدهاهمیت سود پیشبینی شده، به میزان انحرافی که با مقدار واقعی آن دارد بستگی دارد. هر چه میزان این انحراف کمتر باشد، پیشبینی از دقت بیشتری برخوردادر است. تحقیقات نشان میدهد بازار برای برآورده شدن انتظارات ارزش قابل ملاحظهای قائل است و نسبت به بر آورده نشدن آن نیز واکنش نشان میدهد (ریز، 2007،ص158)
زمانی که سود هر سهم فراتر از انتظارات رود، بازار نسبت به آن دید خوش بینانهای دارد و آن را خبر خوب تلقی میکند. زمانی که سود هر سهم پایینتر از پیشبینی آنها باشد، اعتبار شرکت در برآوردن انتظارات کم میشود (پین، 2008،ص148).
سهامداران جهت اتخاذ تصمیمات صحیح و مناسب، نیازمند اطلاعاتی سودمند هستند. در میان اطلاعات موجود، اطلاعات مربوط به سود هر سهم و سود سهام پیشبینی شده مقیاسی است که از نظر بسیاری از استفاده کنندگان با اهمیت و مربوط تلقی میشود و آنها در تصمیمات خود از آن استفاده میکنند. پیشبینی سود هر سهم نقش مهمی در ارزیابی شرکتها دارد. افراد به وسیله آن مقیاسی برای ارزیابی عملکرد شرکت ایجاد میکنند. در حقیقت، اطلاعات مربوط به پیشبینی سود سهام شکل دهنده انتظارات بازار است (کرنل و لندسمن، 1989،ص205).
بسیاری از مطالعات نشان دادهاند در مؤسساتی که عملکرد ضعیفی دارند خطاهای وسیعتری در سود پیشبینی شده آنها مشاهده میشود (کوتاری، 2005،ص159). آنها به احتمال زیاد در برآوردن سود پیشبینی شده خود با مشکل مواجه میشوند.
اکثر شرکتهای سهامی سود سهام سالیانه را با دوراندیشی و محتاطانه پیشبینی میکنند تا در صورت عدم توان تحقق مبلغ اعلام شده باعث ایجاد طرز فکر منفی در سهامداران نشوند. عدم تحقق سود پیشبینی شده به معنی ناتوانی شرکت در پوشش سود سهام پیشبینی شده است.
9 ـ 2 دقت پیشبینی سود در عرضه اولیه سهامبرخی از تحقیقات مربوط به پیشبینی سود، اثر اعلام سود پیشبینی شده را در عرضه اولیه سهام بررسی کردهاند. دلیل این امر این است که خرید سهام در عرضه اولیه سهام پر خطرتر از سرمایهگذاری در سهام شرکتهای پذیرفته شده در بورس میباشد، زیرا اطلاعات در اولین عرضه سهام چندان گسترده نیست. به منظور کاهش عدم تقارن اطلاعاتی بین مدیران و سرمایهگذاران بالقوه، شرکتها باید اطلاعات مورد نیاز برای ارزیابی سهام را در اختیار سرمایهگذاران قرار دهند.
نمونهای از این تحقیقات، پژوهش فریت (1998) است که دقت پیشبینی سود در عرضه اولیه سهام در بازار بورس سنگاپور را مورد بررسی قرار داد. در این تحقیق 116 عرضه اولیه سهام در بورس سنگاپور طی سالهای 1992 ـ 1977 مورد تحلیل قرار گرفت. بر اساس شواهد به دست آمده، رابطه مثبتی بین پیشبینی سود مدیران و ارزیابی سهام در عرضه اولیه آن ملاحظه شد.
لونکانی و فریت (2005) در مطالعهای دیگر به بررسی دقت پیشبینی سود در عرضه اولیه سهام در بورس تایلند و رابطه آن با ارزیابی سهام طی سالهای 1997 ـ 1991 پرداختند.
در تایلند، بخش عمده سرمایهگذاران را سرمایهگذاران جزء تشکیل میدهد. با توجه به این که آنها توانایی نسبتاً کمی برای ارزیابی اطلاعات در مورد عرضه اولیه سهام دارند، اتکای اصلی آنها برای تصمیمگیری بر اطلاعات عمومی بازار میباشد.
معیار اندازهگیری دقت پیشبینی، اشتباه (خطا) پیشبینی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد پیشبینیها به صورت خوشبینانه هستند یعنی سود پیشبینی شده بیشتر از سود واقعی میباشد. البته سود پیشبینی شده توسط مدیران به طور معنیداری از پیشبینی سود با استفاده از مدل سری زمان دقیقتر است. بنابرین پیشبینی سود در اولین عرضه سهام دارای محتوای اطلاعاتی است.
10 ـ 2 روشهای پیشبینی سودمروری بر پژوهشهای انجام شده در حسابداری نشان میدهد که محققان حسابداری به موازات توسعه دانش آمار و معرفی تکنیکهای جدید پیشبینی توسط دانشمندان آمار و ریاضی به جامعه علمی، این تکنیکها را در ادبیات پیشبینی حسابداری وارد نمودهاند. در این بیان تکنیکهای برونیابی که مبتنی بر استقراء میباشند، حجم زیادی از تحقیقات مربوط به پیشبینی سود در حسابداری را به خود اختصاص داده است.
دو روش باکس ـ جنکینز از روشهای مدل برونیابی و گام زدن تصادفی، پس از تحقیقات چندین ساله پژوهشگران حسابداری روشهای مناسبی برای پیشبینی سود تشخیص داده شدهاند. این دو روش بارها در تحقیقاتی که در امریکا و انگلیس صورت گرفت با دخالت دادن عوامل گوناگونی چون نوع صنعت، طول دوره، سود قبل از تقسیم بین سهامداران عادی و بعد از آن و ... مقایسه شدهاند و هر بار نتایج متفاوتی را به دست دادهاند. علی رغم این که در اغلب موارد روش گام زدن تصادفی نتایج بهتری داشته است. محققان غربی و اندیشمندان حسابداری بر انجام تحقیقات بیشتری اهتمام ورزیدهاند.
روشهای باکس ـ جنکینز و گام زدن تصادفی ناشی از دو طرز تفکر در توجیه رفتار یک مجموعه از اعداد میباشند.
اولی بر سریهای زمانی استوار است و مشاهدات را مرتبط با یکدیگر میداند در حالی که روش دوم بر اساس فرآیندهای تصادفی و استقلال مشاهدات بنیان شده است. یافتن این موضوع که رفتار ارقام گذشته سود را با کدامیک از فرآیندهای فوق میتوان توجیه نمود گام مؤثری جهت یافتن مدل بهتری برای پیشبینی سود میباشد (اسماعیلی، 1385،ص 31)1.
1 ـ 10 ـ 2 مدل باکس ـ جنکینزمدلهای باکس ـ جنکینز رویکردی است که امروزه به طور وسیع در محیطهای اقتصادی و مدیریتی از آن برای پیشبینی استفاده میگردد. این روش در دهه 1960 توسط پرفسور جرج باکس و پرفسور گیولی جنکینز به منظور تجزیه و تحلیل سریهای زمانی توسعه یافت. این دو معتقدن بودند که پیشبینی در یک سری زمانی نه تنها به گذشته دادههای آن سری بازمیگردد، بلکه ممکن است به گذشته سریهای زمانی مرتبط نیز مربوط شود.
این روش عموماً در موارد زیر به کار میرود:
برنامهریزی تولید
برنامهریزی اقتصادی و تجاری
نظارت بر تولید و موجودیها
کنترل و بهینهسازی فرآیندهای صنعتی
فرض بنیادی این روش بر این است که مشاهدات مربوط به سریهای زمانی مستقل نبوده و به صورت متوالی به هم وابسته میباشند و این وابستگی بین دادههای متوالی، در زمانهایی با فواصل مساوی اندازهگیری میشود.

Related posts: